یادبود
روایت شهید چمران از واقعه 16 آذر*
|
|
آري! دولت كودتا بر قدوم نيكسون سه نفر را قرباني كرد تا نيكسون آيزنهاور را متقاعد كند كه ميليونها دلار كمك به دولت كودتا به هدر نرفته است.
|
دكتر شهيد چمران كه آن موقع دانشجو بوده است در خاطراتش آورده است كه در 16 مهر ماه يعني يك ماه و نيم بعد از كودتا اولين تظاهرات انجام شد كه دانشگاه و بازار عليه دولت كودتا به خيابانها ريختند. تظاهرات پرشوري بود و حاكميت چندين نفر را دستگير كرد ولي اين موضوع در اراده مردم خللي وارد نكرد. دولت كودتا سخت به تلاش افتاد و در واكنش به اعتراض بازاريها، طاق بازار را بر سر معترضين خراب كرد و دكانهاي بازاريها را غارت نمود. ضمنا در تاريخ 24 آبان ماه اعلام ميشود كه نيكسون معاون رئيسجمهور آمريكا به ايران ميآيد تا نتايج پيروزي كودتا را ببيند. دانشجويان مبارز تصميم گرفتند كه انزجار خود را نسبت به ورود نيكسون به كشور نشان دهند. وقوع تظاهرات هنگام ورود نيكسون قطعي بود. وقتي دولت به اين موضوع پي برد صبح 16 آذر هنگام ورود دانشجويان به دانشگاه، دانشجويان متوجه حضور نظاميان در دانشگاه شدند و اوضاع دانشگاه غيرعادي گرديد و ظهور حادثهاي پيشبيني ميشد. دانشجويان در كمال خونسردي و احتياط به سر كلاسها رفتند. ساعت اول بدون اتفاقي گذشت و چون ديدند كه بهانهاي براي اقدام ندارند، خود به كلاسها هجوم آوردند و عدهاي را دستگير كردند كه بين دستگيرشدگان چند نفر استاد نيز ديده ميشد كه به جاي دانشجو مورد حمله قرار گرفته بودند. چون احتمال حادثه وخيمتري ميرفت، لذا براي حفظ جان دانشجويان، دانشكده را تعطيل كردند و به آنها دستور دادند كه به خانههاي خود بروند، دانشجويان به تبعيت از دستور اولياي دانشكده در حال ترك آنجا بودند كه ناگهان سربازان، به دانشكده فني حمله كردند و عدهاي از سربازان دانشكده فني را به طور كلي محاصره كردند. آنگاه تعدادي از سربازان با سرنيزه از درب اصلي وارد دانشكده شدند و دانشجويان پا به فرار گذاشتند در اين هنگام يكي از دانشجويان درحالي كه مرگ را به چشم خود ميديد ديگر نتوانست اين همه فشار دروني را تحمل كند و آتش از سينه پرشور او به شكل شعاري كوتاه زبانه كشيد كه <دست نظاميها از دانشگاه كوتاه.> هنوز صدا و شعار او به پايان نرسيده بود كه رگبار گلوله باريدن گرفت و دانشجويان به كلي غافلگير شدند و در همان لحظات اول عده زيادي هدف گلوله قرار گرفتند. دانشجويان مجروح يكي پس از ديگري به زمين ميافتادند. آذر شريعترضوي كه هدف گلوله قرار گرفته بود، ابتدا به سختي مجروح شده بود و بر زمين ميخزيد و نالهميكرد كه دوباره هدف گلوله قرار گرفت. ناصر قندچي هم كه يك قدم به عقب برنداشت و برجاي اول ايستاده بود چون از برخورد گلوله مصون مانده بود يكي از جانيان با رگبار مسلسل سينه او را شكافت و او را شهيد كرد. بزرگنيا هم به واسطه گلوله نظاميان به شهادت رسيد. روز بعد كه نيكسون به ايران آمد از سوي دانشگاه دكتراي افتخاري حقوق دريافت كرد. به اين مناسبت يكي از روزنامهها در سرمقاله خود نامه سرگشادهاي به نيكسون نوشت در اين نامه اشاره شده بود به سنت ايرانيها كه هرگاه كسي از سفر ميآيد به پاي او گوسفندي يا گاوي قرباني ميكنند، آنگاه خطاب به نيكسون گفته شده بود كه آقاي نيكسون وجود شما آنقدر گرامي و عزيز بود كه در قدوم شما سه نفر از بهترينجوانان اين كشور يعني جوانان دانشجو را قرباني كردند. آري! دولت كودتا بر قدوم نيكسون سه نفر را قرباني كرد تا نيكسون آيزنهاور را متقاعد كند كه ميليونها دلار كمك به دولت كودتا به هدر نرفته است.
ـــــــــ
*این مطلب در گفتگو با دکتر بسته نگار عنوان شد
